Öncelikle şunu belirlemeniz lazım. Bilgisayarınızı sürekli taşımanız lazım mı yoksa sabit bir yerde durması sorun değil mi? Günümüzde bilgisayar almak isteyenler direk laptopa yöneliyor. Şunu bilmek lazım ki taşınabilir olması sizin için önemli değilse aynı fiyata daha fazla performans arıyorsanız bir masaüstü bilgisayar daha faydalı olacaktır. Ayrıca tamir masrafları da dizüstü bilgisayarlara göre çok daha azdır. Bilgisayar ve laptop alırken cevap vermeniz gereken sorular şunlardır;

1) Ne amaçla kullanacağız?

İş yerinde kullanmak için bir seçenek olan masaüstü bilgisayarlar, oyun oynamak isteyenler için de ideal seçenektir. Yeni nesil olan masaüstü bilgisayarlardan birisi olan all-in-one bilgisayarlar, masaüstü bilgisayarlara göre daha pahalıdır ancak bilgisayar kasasının kapladığı alanı en aza indirerek daha iyi bir kullanım imkanı sunmaktadır.

Laptoplar ise masaya bağımlı kalmak istemeyen ve internette surf yapmak, dizi ve film izlemek gibi fazla performans gerektirmeyen işlemler için en uygun seçeneklerden birisidir. Masaüstüne göre biraz daha pahalı olmakla beraber oyun oynamak isteyenler için de çeşitli laptop modelleri bulunur ve oyunculara gayet iyi bir performans sunabilirler. Tabi birde çizim yapmak, program yazmak gibi profesyonel amaçlar içinde uygun modeller mevcuttur. Bu tip laptop seçmek isteyen kullanıcılar da özellikle grafik tasarım programlari veya kullandıkları program gereksinimleri için en uygun laptop modellerini tercih etmelidirler.

2) Hangi işletim sistemi seçmeliyiz?

Hangi işletim sistemini seçeceğimiz, zannedilenin aksine verilmesi gereken önemli bir karardır. Çünkü örneğin Microsoft'un en son işletim sistemi olan Windows 10, akıllı telefonlarlar, Xbox oyun konsollarıyla, tabletlerle ve diğer bilgisayarlarla etkileşim içinde çalışma imkanı verirken daha eski veya farklı işletim sistemleri bu imkanları sunamayabilmektedir. Ayrıca oyun oynamak isteyen kullanıcılar için Windows işletim sistemi, Mac bilgisayarlara çok daha fazla seçenek sunabilmektedir.

MacOS işletim sistemine sahip bilgisayarların ön plana aldıkları nokta güvenli kullanıcı deneyimi olmakla birlikte, Windows'ta olduğu kadar oyun imkanı sunmamaktadır. Buna rağmen Apple birçok yeniliği beraberinde getiren MacOS High Sierra sürümü sayesinde, iOS işletim sistemine sahip diğer cihazlarla uyumlu olmasından dolayı da oldukça kişi tarafından tercih edilebilmektedir.

3) Bilgisayar ekran boyutu ne kadar olmalı?

Öncelikle bilinmesi gereken, bilgisayar ekran boyutu ne kadar büyük olursa anakartin ve klavyenin olduğu kısımda o kadar büyük olur ancak bu büyüklük ağırlığıda yanında getirmektedir.

Eğer sizin icin önemli olan taşınabilirlikse küçük ekran boyutuna sahip modelleri tercih edebilirsiniz. Ekran boyutları özellikle 14 inçten küçük olan laptoplar, taşınma konusunda oldukça sunar.

Eğer gündelik hayatta kullanmak istiyorsanı ekran boyutu biraz daha büyük olabilir. Yani 15-16 inç laptop/notebook modelleri ideal olacaktır.

Eğer amacınız oyun oynamak ve istediğiniz cihaz laptopsa oyun bilgisayarı (gaming laptop) tercih etmelisiniz. Büyük ekranlı laptop (19-20 inç) oyun zevkini maximuma çıkaracağından tercihinizi bu yönde kullanmanız daha doğru olacaktır. Ancak laptop şart değilse masaüstü bilgisayarlar için monitör arıyorsanız kullanım amacınız önem taşıyacağından daha büyük monitörler kullanmayı tercih edebilir, hatta büyük monitörler size yetmiyorsa birkaç monitörden oluşan bir sistem tercih edebilirsiniz.

4) Çözünürlüğü ne kadar olmalı?

Ekran boyutuyla orantılı olarak tabikide ekran çözünürlüğü de değişmektedir;

15-16 inç ve altı bilgisayar modelleri için 1366×768 piksel çözünürlük yeterli olacakken daha büyük bir ekran isteyenlerin için ise en az FullHD çözünürlüğe sahip 1920×1080 piksel bilgisayarlar tercih edilmelidir. Tabiki eğer oyun bilgisayarı arıyorsanız günümüzde sizin için de 4K çözünürlüğe kadar monitörler mevcuttur.

5) Donanım olarak özellikleri neler olmalı?

İlk bilinmesi gereken hız ve performans birbiriyle karıştırılmamalıdır. Bilgisayarın hızı işlemci tarafından belirlenir. Ancak bilgisayarın performansını ise donanım özellikleri belirler.

En çok bilinen işlemci modellerinden Intel ve AMD müşterilerine pek çok seçenek sunmaktadır. Az önce söylediğim gibi hız işlemci tarafından belirlerken, saatteki hızın ölçü birimi ise GHz olarak adlandırılır. Tabi laptop ve masaüstü bilgisayarlarda da kullanılan işlemciler ve hızlarıda farklıdır. Masaüstü bilgisayarlarda 3GHz’i aşan hızlara ulaşabilen işlemciler kullanılırken, laptoplarda 1GHz saat hızından başlayan mobil işlemciler yer almaktadır.

Bilgisayarın performasını ise işlemcinin çekirdek sayısı etkilemektedir. Bilgisayarınızda ağır programlar kullanmanız gerekiyorsa 4-8 hatta 10 çekirdekli işlemciler tercih etmelisiniz. Ancak günlük hayatta kullanmak için veya oyun oynamak için 2-4 çekirdekli işlemciler yeterli olacaktır.

Tabiki performası etkilen bir diğer faktör ise RAM dir. Arka planda işlem yapılmasını sağlan bellek (RAM) yükseldikçe bilgisayarınızında performansını yükseltecektir. Günlük hayatta 2GB veya 4GB RAM yeterli olabilir. Ancak yazılım, video düzenleme, grafik tasarım, 2D veya 3D çizim programları gibi ağır programlar kullanıyorsanız en az 8GB RAM tercih etmelisiniz.

Tabi RAM demişken DDR a değinmemekte olmaz. RAM performansını RAM’in DDR1, DDR2, DDR3, DDR4 olmasıda etkilemektedir. DDR yazısının sonundaki rakam RAM’in kaçıncı nesil olduğunu göstermektedir. Tahmin edeceğiniz gibi her nesil bir öncekinden iyi olmakla beraber bilgisayarı kullanma amacıniza ve slotların hangi DDR nesline göre hazırlandığı kontrol ederek size uygun RAM’i seçebilirsiniz.

DDR RAM’lerle ilgili ayrıca bir blog yazısı ekleyeceğim.

RAM slot (yuva) sayısı önemli konulardan bir diğeri. Latoplar ve masaüstü bilgisayarlarda model marka vs. sebeplerle bu slot sayıları değişebilmektedir. Peki ne işe yarıyor bu slotlar. Bilgisayarınıza takılı olan RAM’in yanına slot sayısının izin verdiği sayıya kadar RAM eklenebilir. Yani örneğin 4GB RAM’iniz var ve 1 tanede boş slot var 2. bir 4GB RAM daha takarak bilgisayarınızı 8GB RAM'a yükseltebilirsiniz.

RAM slot sayısını nasıl öğreneceğinize dair ayrıca bir blog yazısı ekleyeceğim.

Bir sonraki önemli donanım parcamız ise ekran kartı. Özellikle oyun tutkunları için büyük önem taşıyan ekran kartlarının tercihi ile ilgili HD ve 4K oyun oynamak istiyorsanız veya çizim yapan biriyseniz en az 128 bit grafik kartlarını tercih etmelisiniz. Eğer gündelik kullanım için ise işlemci ile birlikte gelen dahili ekran kartları yeterli olacaktır. Yinede şunu belirtmek isterim ki RAM performansını olumsuz etkileyenlerden biriside dahili ekran kartlarıdır.

Son olarak ise depolama alanını ele alalım. Eğer bilgilerinizi bilgisayarda tutmanız şart değilse bir harici harddisk işinizi görecektir ama bilgilerinizin hepsini bilgisayarınızda tutmak istiyorsanız bilgisayarların depolama alanı önemli olacaktır.

Gündelik hayatta kullanım için 32GB depolama alanı yeterli olacaktır. Ancak profesyonel anlamda bilgisayar kullanıyorsanız harddisk seçiminde 250GB ve 1TB arasında değişen modellere yönelmelisiniz. Ve muhakkak yedekleme için bir harici bellek bulundurun yada bir internet deposu kullanın.

Tabi performansını etkileyebilecek en önemli şeylerden biri de bilgisayarda hangi tip depolama alanının olduğudur. Bu kısımda aslında seçim birazda size kalıyor.

HDD harddiskler, ucuz ve fazla depolama alanı sunar;
SSD harddiskler, daha popüler ve hızlı bir deneyim sunar.

6) Laptop ağırlığı ne kadar olmalıdır?

Laptop ağırlığı ne kadar olması gerektiği aslında biraz size bağlı. Taşınabilirlik açısından en iyi laptoplar genellikle 1.5 kg altında olması tercih edilir ama birde ultrabook olarak adlandırılan ince laptop modelleri mevcut.
Genelde üniversite öğrencilerinin tercih ettiği ultrabook hafif olması sayesinde sürekli hareket halinde olan biriyseniz sizin içinde en ideal seçenek olacaktır. Eğer amacınız gündelik kullanım ise 2-3 kg ağırlığa sahip laptoplar size yeterli olacaktır.

Eğer ağır proogramlar kullanıyor ve benim için performans önemli diyorsanız. Alacağınız laptopların ağırlığı 5kg'a kadar ulaşabilen ve bu sebeple taşınabilirliğin sınırlıdır. Yinede bir masaüstü ile kıyaslandığında oyun ve performans laptopları daha kolay taşınma imkanına sahiptir.

7) Bağlantı türleri olarak neler olmalı?

TV karşısında patlamış mısır eşliğinde cd sini aldığınız filmi seyretmek için laptopa ihtiyaç duyuyorsanız başta HDMI, yoksa bile en azından VGA girişlerinin varlığı sizin için önem arz edecektir. Çünkü yeni nesil televizyonlar HDMI girişine sahipken projektörler ve eski monitörler VGA girişi ile görüntü aktarmaktadır.

Cihazınızın diğer cihazlara bağlanabilmesi için ise hangi bağlantı türlerine sahip olduğu önemlidir. USB girişini çok kullanan biriyseniz en az 3 USB girişine sahip bilgisayar tercih etmeniz sizin için uygun bir tercih olacaktır.

Ancak masaüstü bir bilgisayar alıyorsanız o zaman bazı ek kablolar işin içine giriyor. Örneğin monitör bağlantısı. Kasada monitöre uygun bir girişin bulunması şarttır. Bu konuda da yine HDMI ve VGA girişi ayrımına dikkat etmelisiniz. Masaüstü bilgisayarlarda görüntü aktarımı için neredeyse tümünde VGA bulunurken. Laptoplarda VGA girişi bulunmamaktadır. Her şeye rağmen böyle bir sorun yaşarsanız dönüştürücü kablolar imdadınıza yetişecektir.

8) Enerji tüketimine göre nasıl seçim yapılmalı?

Laptoplar şarj edilebilen lithium-ion piller kullanmaktadır. Bataryanın sahip olduğu kapasiteye ve laptopınızın harcadığı enerjiye göre şarjın dayanma süresi değişiklik göstermektedir.

Eğer laptopu uzun süre kullanan birisiyseniz en azından tüm gün sizi idare edebilecek bir şarj kapasitesine sahip modelleri tercih etmelisiniz. Ayrıca şarj süreleride yine önem arz edebilir.

Eğer ağır programlar ve yüksek performas söz konusu ise masaüstü bilgisayarlarda ne kadar güç harcadığını bilmek önemlidir. Üst düzey performansa sahip bir bilgisayarın, gündelik hayatta veya sıradan işlerde kullanılan bilgisayarlardan daha çok enerji harcadığını unutmamak gerekir.

9) Son teknoloji bilgisayarların özellikleri neler?

Artık Windows 10 işletim sistemi ile harika bir deneyim imkanı sunan dokunmatik ekranlar, all-in-one bilgisayarlar ve dokunmatik ekran özelliğine sahip bazı laptoplar, tabletlerde ve cep telefonlarındaki gibi kolay kullanım imkanı sunmaktadır. Ayrıca sanal ortamdaki tehlikelerde göz önüne alındığında akıllı telefonlarda kullanılan parmak izi okuma teknolojisi laptoplarda da yerini almakta. Bu sayede kişisel bilgisayarınıza başkalarının erişmesi ihtimali ortadan kalkar kötü niyetli kullanıcı saldırılarına karşı önlem olarak bilgisayarda bir güvenlik bariyeri oluşmuş olur.